Απελευθερώνονται ευρωπαϊκές χρηματοδοτήσεις για έργα ύδρευσης, άρδευσης και αποχέτευσης

Ολοκληρώθηκε η αναθεώρηση της Διαχείρισης Υδάτων

Δημοσιεύτηκαν σε ΦΕΚ (Β 4680, Β 4679, Β 4672, Β 4673, Β 4675, Β 4682, Β 4664, Β 4674, Β 4665, Β 4678, Β 4681, Β 4676, Β 4666, Β 4677) τα Αναθεωρημένα Σχέδια Διαχείρισης Λεκανών Απορροής Ποταμών (ΣΔΛΑΠ) για τα 14 Υδατικά Διαμερίσματα της χώρας, σύμφωνα με τις απαιτήσεις της Οδηγίας Πλαίσιο για τα Ύδατα (2000/60/ΕΚ) και της εθνικής νομοθεσίας. Τα Αναθεωρημένα ΣΔΛΑΠ αφορούν στον 2ο Κύκλο Διαχείρισης (2015-2021) της Οδηγίας Πλαίσιο και αποτελούν μέρος της διαδικασίας αναθεώρησης, η οποία προβλέπεται κάθε έξι έτη.

Με την κύρωση των αναθεωρημένων Σχεδίων Διαχείρισης Λεκανών Απορροής Ποταμών η χώρα μας αποκτά ένα σημαντικό στρατηγικό εργαλείο για την αειφόρο διαχείριση των υδατικών πόρων. Ταυτόχρονα, με επιστημονικά και περιβαλλοντικά ορθό τρόπο, πλήρη και τεκμηριωμένο, καλύπτεται η αιρεσιμότητα που είχε επιβληθεί  στην Ελλάδα για την κύρωσή τους, εντός του 2017.

Σημειώνεται ότι, η ποινή της αιρεσιμότητας που είχε επιβληθεί από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή ήταν αποτέλεσμα της μεγάλης καθυστέρησης για την ολοκλήρωση των πρώτων Σχεδίων, τα οποία ενώ θα έπρεπε να έχουν ολοκληρωθεί το 2009, ολοκληρώθηκαν τελικά στο σύνολό τους το 2015 (με καθυστέρηση 6 χρόνων !).  Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή επέβαλε την ποινή της αιρεσιμότητας, ζητώντας την ολοκλήρωση της αναθεώρησης.

Η Ελληνική Κυβέρνηση με πολιτική διαπραγμάτευση, αλλά και με μεθοδική και αποτελεσματική εργασία έκλεισε όλες τις εκκρεμότητες, που καθυστερούσαν τα προηγούμενα χρόνια, και εξασφάλισε αυστηρή παράταση ολοκλήρωσης της αναθεώρησης των Σχεδίων, έως το τέλος του 2017.

Η αποτυχία ολοκλήρωσης των Σχεδίων θα προκαλούσε εφαρμογή της ποινής της αιρεσιμότητας, με αποτέλεσμα την απώλεια πόρων του ΕΣΠΑ, ύψους περίπου 2,5 δις ευρώ στους τομείς της ύδρευσης, της άρδευσης και της αποχέτευσης.  Με την ανάρτηση των Σχεδίων εκπληρώνεται η δέσμευση της Ελληνικής Πολιτείας απέναντι στην Ευρωπαϊκή Επιτροπή και ταυτόχρονα επικαιροποιείται το θεσμικό στρατηγικό εργαλείο για την αειφόρο διαχείριση των υδάτων.

Η Οδηγία για τα ύδατα 2000/60/ΕΚ αποτελεί το βασικό εργαλείο διαχείρισης των υδατικών πόρων, συνδυάζει ποιοτικούς, οικολογικούς και ποσοτικούς στόχους για την προστασία και την καλή κατάσταση όλων των υδάτινων πόρων, θέτοντας ως βάση την ολοκληρωμένη και αειφόρο διαχείριση τους σε επίπεδο Λεκανών Απορροής Ποταμών.  Επίσης, αναγνωρίζει τις ανθρώπινες ανάγκες καθώς και τη αξία του νερού για τη λειτουργία των οικοσυστημάτων. Πρόκειται για μια Οδηγία που η εφαρμογή της διασφαλίζει το δικαίωμα των μελλοντικών γενεών στην πρόσβαση στο νερό, με όρους  βιώσιμης ανάπτυξης.

Τα αναθεωρημένα σχέδια διαχείρισης (ΣΔΛΑΠ) περιλαμβάνουν :

α) Επικαιροποίηση του προσδιορισμού και του χαρακτηρισμού των επιφανειακών (ποτάμιων, λιμναίων, μεταβατικών και παράκτιων) και υπόγειων υδατικών συστημάτων.

β) Επανεξέταση και ενημέρωση των συνθηκών αναφοράς και της αξιολόγησης και ταξινόμησης των επιφανειακών, συμπεριλαμβανομένων των ιδιαιτέρως τροποποιημένων και τεχνητών, και των υπόγειων υδατικών συστημάτων, με βάση τα νέα δεδομένα που είναι διαθέσιμα από τη λειτουργία του Εθνικού Δικτύου Παρακολούθησης της κατάστασης των υδάτων.

γ) Αξιολόγηση εκ νέου των επιφανειακών συστημάτων που εμφανίζουν σημαντικές υδρομορφολογικές τροποποιήσεις (ιδιαιτέρως τροποποιημένα (ΙΤΥΣ) και τεχνητά (ΤΥΣ) υδατικά συστήματα).

δ) Επικαιροποίηση του καταλόγου των σημαντικών πιέσεων στους υδάτινους πόρους, καθώς και των επιπτώσεών τους.

ε) Επικαιροποίηση του Μητρώου Προστατευόμενων Περιοχών.

στ) Επανεξέταση των περιβαλλοντικών στόχων για όλα τα υδατικά συστήματα.

ζ) Εκτίμηση της προόδου εφαρμογής των αρχικών  Σχεδίων Διαχείρισης  Λεκανών Απορροής Ποταμών της χώρας.

η) Αναθεώρηση των Προγραμμάτων Βασικών και Συμπληρωματικών Μέτρων.

θ) Επικαιροποίηση της οικονομικής ανάλυσης των χρήσεων νερού.

ι) Καταγραφή των μέχρι σήμερα διακρατικών συμφωνιών στις διακρατικές λεκάνες απορροής.

Το πρόγραμμα μέτρων των ΣΔΛΑΠ περιλαμβάνει διοικητικές και νομοθετικές πρωτοβουλίες, καθώς και υλοποίηση υδραυλικών έργων. Η υλοποίηση και η  επιτυχής εφαρμογή του αφορά το ΥΠΕΝ, τα συναρμόδια Υπουργεία (Εσωτερικών, Αγροτικής Ανάπτυξης, Υποδομών) αλλά και άλλων φορέων, όπως οι Περιφέρειες, οι Δήμοι, οι ΔΕΥΑ, οι Αποκεντρωμένες Διοικήσεις, Ερευνητικά Ινστιτούτα, κ.α.

Τα διαχειριστικά Σχέδια προέκυψαν μετά από ευρεία διαβούλευση με τους εμπλεκόμενους φορείς και υπηρεσίες, την επιστημονική κοινότητα και τους πολίτες, ενώ η αδειοδότησή τους περιείχε και την εκπόνηση και έγκριση Στρατηγικών Μελετών Περιβαλλοντικών Επιπτώσεων (ΣΜΠΕ) για κάθε υδατικό διαμέρισμα.

Με την δημοσίευση σε ΦΕΚ των Σχεδίων Διαχείρισης των Υδάτων ο Αν. ΥΠΕΝ, Σωκράτης Φάμελλος, δήλωσε:

«Καταφέραμε να κλείσουμε ένα κρίσιμο κεφάλαιο για το περιβάλλον της χώρας μας και ειδικά για την ολοκληρωμένη διαχείριση των υδάτων, αποκτώντας έτσι ένα στρατηγικό εργαλείο σχεδιασμού. Ταυτόχρονα ικανοποιούμε και τη δέσμευση μας απέναντι στη ΕΕ για ανάρτηση των Διαχειριστικών Σχεδίων, εντός του 2017, ώστε να αρθεί η ποινή της αιρεσιμότητας. Η συγκεκριμένη ποινή είχε επιβληθεί στη χώρα για καθυστερήσεις και υποτίμηση των περιβαλλοντικών υποχρεώσεων και αναγκών της χώρας μας.

Με βάση τα διαχειριστικά σχέδια μπορούμε να προχωρήσουμε στην υλοποίηση έργων υδρευτικών, αρδευτικών και αποχέτευσης, που θα αναβαθμίσουν περιβαλλοντικά πολλές περιοχές και θα δώσουν στις τοπικές κοινωνίες αναπτυξιακά εργαλεία για την απασχόληση, ιδιαίτερα στον πρωτογενή τομέα, με όρους βιωσιμότητας.

Η έγκαιρη ολοκλήρωση των Σχεδίων δεν ήταν μια εύκολη υπόθεση και σε καμία περίπτωση δεδομένη, απαιτούσε σκληρή δουλειά και συγχρονισμό. Για το λόγο αυτό θέλω να ευχαριστήσω τα στελέχη της Ειδικής Γραμματείας Υδάτων και τις άλλες συναρμόδιες υπηρεσίες διαχείρισης υδάτων και περιβαλλοντικής αδειοδότησης για την αποτελεσματικότητα και τη συνέπεια που επέδειξαν, αλλά και τους μελετητές των Σχεδίων για το επιστημονικό και περιβαλλοντικό τους έργο.

Τα Σχέδια Διαχείρισης δεν αποτυπώνουν απλά την ποιοτική και ποσοτική κατάσταση των υδάτων και θεωρητικές προτάσεις μέτρων για το πώς θα μπορέσουμε να έχουμε νερά σε καλή κατάσταση. Είναι το θεσμικό και στρατηγικό εργαλείο της αειφόρου διαχείρισης των υδατικών πόρων, της περιφερειακής και τοπικής ανάπτυξης, ώστε και οι επόμενες γενεές να διαθέτουν τον συγκεκριμένο πόρο σε καλή κατάσταση.

Στόχος του Υπουργείου Περιβάλλοντος και Ενέργειας, μέσω της αναβάθμισης της Ειδικής Γραμματείας Υδάτων και των αντίστοιχων υπηρεσιών των Αποκεντρωμένων Διοικήσεων, είναι να υλοποιηθεί το πρόγραμμα μέτρων που προτείνεται στα Σχέδια Διαχείρισης, ώστε να διασφαλιστεί η ποιοτικά και ποσοτικά καλή κατάσταση των υδάτων της χώρας και να ανατροφοδοτηθεί η ανάπτυξη στην Περιφέρεια της Ελλάδας.

Η επιτυχής εφαρμογή των Σχεδίων και η καλή κατάσταση των υδάτων της χώρας μας αποτελεί ευθύνη όλων μας».

Εναρκτήριο λάκτισμα για τα Προγράμματα Τοπικής Ανάπτυξης LEADER – 7.850.000 € στην ΕΤΑΝΑΜ Α.Ε. βάσει υπουργικής απόφασης

Δελτίο Τύπου
  • Υπογράφηκε από τον Υπουργό Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων, Βαγγέλη
    Αποστόλου, η Υπουργική Απόφαση για την έγκριση των προγραμμάτων τοπικής
    ανάπτυξης CLLD/LEADER στο πλαίσιο του Προγράμματος Αγροτικής Ανάπτυξης
    2014-2020 και του Επιχειρησιακού Προγράμματος Αλιείας και Θάλασσας 2014-2020,
    καθώς και για την κατανομή πιστώσεων Δημόσιας Δαπάνης για τα προγράμματα αυτά
    ανά Ομάδα Τοπικής Δράσης (ΟΤΔ).
    Συνολικά, με την Υπουργική Απόφαση εγκρίνονται 31 πολυταμειακά τοπικά
    προγράμματα και 18 μονοταμειακά (16 από το Ευρωπαϊκό Γεωργικό Ταμείο
    Αγροτικής Ανάπτυξης και 2 από το Επιχειρησιακό Πρόγραμμα Αλιείας και
    Θάλασσας) και κατανέμονται 360,6 εκ. €.
    Με την απόφαση αυτή, ουσιαστικά, ολοκληρώνεται η διαδικασία αξιολόγησης και
    έγκρισης των Τοπικών Προγραμμάτων που υποβλήθηκαν από τις κατά τόπο
    αναπτυξιακές εταιρίες – Ομάδες Τοπικής Δράσης, διαδικασία που για πρώτη φορά
    διεκπεραιώθηκε σε τόσο σύντομο χρονικό διάστημα, μόλις 3 μήνες από τη
    καταληκτική ημερομηνία υποβολής των προτάσεων και εντός έτους από την έγκριση
    του ΠΑΑ.
  • Για πρώτη φορά στο νέο CLLD/LEADER δόθηκε έμφαση στη συμπληρωματικότητα
    και τις συνέργειες και υιοθετήθηκε η δυνατότητα της πολυταμειακότητας και της
    πολυτομεακότητας με αξιοποίηση και επιπλέον καθεστώτων ενίσχυσης για την
    ευνοϊκότερη χρηματοδότηση των επενδύσεων. Επίσης, για πρώτη φορά εφαρμόζεται
    σε διευρυμένες περιοχές παρέμβασης με ενσωμάτωση των πρώην περιοχών ΟΠΑΑΧ,
    διασφαλίζοντας την εξ ολοκλήρου κάλυψη του αγροτικών περιοχών της χώρας.
    Για το ΕΓΤΑΑ κατανέμονται στις Ομάδες Τοπικής Δράσης με την Υπουργική
    Απόφαση 290,1 εκ. € από τα 322 εκ. € της σχετικής πρόσκλησης, ενώ τα υπόλοιπα θα
    κατανεμηθούν σε δεύτερη φάση στη βάση της αποτελεσματικότητας υλοποίησης των
    τοπικών τους προγραμμάτων.
    Για το ΕΠΑΛΘ κατανέμονται 70,5 εκ. €, περισσότερα από τα 55 εκ. € που ενδεικτικά
    αναφέρονταν στην πρόσκληση, δεδομένου του ενδιαφέροντος που εκδηλώθηκε.
    Η κατανομή των πιστώσεων έγινε στη λογική διασφάλισης της βιωσιμότητας των
    αναπτυξιακών εταιριών – ομάδων τοπικής δράσης για την απρόσκοπτη υλοποίηση
    των τοπικών στρατηγικών ανάπτυξης και στη βάση των προβλεπομένων από το
    οικείο θεσμικό πλαίσιο κριτηρίων που αφορούν στη βαθμολογία, τον πληθυσμό και
    τη ρεαλιστικότητα των υποβληθέντων σχεδίων.
    Σε δήλωσή του ο βουλευτής Ν.Πρέβεζας του ΣΥΡΙΖΑ, Κώστας Μπάρκας, αναφέρει:
    «Η απόφαση του υπουργού Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων εγκρίνει και
    κατανέμει σχεδόν οχτώ εκατομμύρια ευρώ στην Αναπτυξιακή Νοτίου Ηπείρου
    Αμβρακικού – ΕΤΑΝΑΜ Α.Ε. Πρόκειται, αναμφισβήτητα, για μια σπουδαία
    ευκαιρία για την περιοχή μας, καθώς θα ενεργοποιήσει τις παραγωγικές δυνάμεις του
    τόπου μας.
    Ειδικότερα, στους νέους ανθρώπους παρέχονται χρηματοδοτικά εργαλεία και
    κίνητρα, ώστε να υλοποιήσουν τις ιδέες, τα οράματα και τα όνειρά τους.
    Για εμάς, η ανάπτυξη του πρωτογενούς τομέα είναι σε προτεραιότητα και αυτό δεν
    είναι λόγια του αέρα, αλλά αποδεικνύεται στην πράξη, καθημερινά».

Β. Αποστόλου: Ένεση ρευστότητας 1,5 δισ. στον αγροτικό χώρο

vagelis apostolou1437370720

Έως το τέλος του χρόνου θα προκηρυχθούν σημαντικής χρηματοδοτικής βαρύτητας μέτρα του νέου Προγράμματος Αγροτικής Ανάπτυξης 2014-2020, τα οποία θα κινητοποιήσουν πόρους της τάξης των 1,5 δισ. ευρώ, ανακοίνωσε σήμερα ο υπουργός Αγροτικής Ανάπτυξης, Βαγγέλης Αποστόλου, τονίζοντας ότι «μπορούν να αποτελέσουν την ατμομηχανή για μία νέα αναπτυξιακή ώθηση στην ελληνική ύπαιθρο και ειδικά στον αγροτικό τομέα».

Ειδικότερα, όπως αναφέρθηκε στο πλαίσιο σημερινής συνέντευξης Τύπου, θα προκηρυχθεί το μέτρο για τους νέους αγρότες, το οποίο, όπως εκτιμάται, θα συμβάλλει στη δημογραφική ανανέωση του πληθυσμού της υπαίθρου. Είναι προϋπολογισμού περίπου 300 εκατ. ευρώ και θα προσφέρει εργασία σε συνολικά 24.000 νέους αγρότες. Για το μέτρο έχει, ήδη, γίνει προδημοσίευση.
Το ποσό ενίσχυσης, το οποίο δεν συνδέεται με συγκεκριμένες δαπάνες, ανέρχεται σε 17.000 ευρώ, που, όμως, μπορεί να προσαυξάνεται αθροιστικά:
– Κατά 2.500 ευρώ, εφόσον η περιοχή μόνιμης κατοικίας των νέων γεωργών βρίσκεται σε περιοχές ορεινές ή μειονεκτικές ή σε μικρά νησιά (νησιά μέχρι και 3.000 κατοίκους πληθυσμό) ή συνδυασμό αυτών των κατηγοριών περιοχών.
– Κατά 2.500 ευρώ για ζωική παραγωγική κατεύθυνση (στη μελλοντική κατάσταση) της εκμετάλλευσης.
Συνεπώς το ποσό ενίσχυσης διαμορφώνεται, ανάλογα με τους ανωτέρω συνδυασμούς από 17.000 ευρώ έως 22.000 ευρώ.
Δικαιούχοι της προκήρυξης του μέτρου έτους 2016 είναι νέοι γεωργοί, ηλικίας κάτω των 40 ετών, που έχουν υποβάλει δήλωση ΟΣΔΕ τουλάχιστον για το έτος 2016 και οι οποίοι έχουν τις προϋποθέσεις να εγγραφούν στο Μητρώο Αγροτών και Αγροτικών Εκμεταλλεύσεων ως νεοεισερχόμενοι στον αγροτικό τομέα επαγγελματίες γεωργοί, ενώ αναλαμβάνουν τη δέσμευση να ασφαλιστούν στον ΟΓΑ. Επιπλέον, οι υποψήφιοι πρέπει να έχουν γεωργική εκμετάλλευση με ελάχιστο μέγεθος παραγωγικής δυναμικότητας (εκφρασμένη ως τυπική απόδοση) 8.000 ευρώ.
Το δεύτερο μέτρο που θα προκηρυχθεί είναι αυτό της μεταποίησης, ώστε να ενισχυθεί η προστιθέμενη αξία των γεωργικών προϊόντων, καθώς και ο εξαγωγικός προσανατολισμός τους.
Ο διαθέσιμος για νέες προσκλήσεις προϋπολογισμός του μέτρου ανέρχεται σε 170 εκατ. ευρώ και αναμένεται να ενισχυθούν περίπου 400 νέα επενδυτικά σχέδια.
Το μέτρο αφορά την ενίσχυση όλων των τομέων μεταποίησης και εμπορίας γεωργοκτηνοτροφικών προϊόντων και για πρώτη φορά περιλαμβάνει ξεχωριστή δράση για δικαιούχους επαγγελματίες αγρότες, που επιθυμούν να επενδύσουν στη μεταποίηση της παραγωγής τους.
Οι αιτήσεις στήριξης μπορούν να ανέλθουν έως 10 εκατ. ευρώ, ενώ τα ποσοστά ενίσχυσης από 40% έως 75%, ανάλογα με την περιοχή υλοποίησης της επένδυσης.
Το τρίτο μέτρο αφορά τη βιολογική γεωργία και κτηνοτροφία, ώστε να ενθαρρυνθεί η στροφή σε βιολογικά ποιοτικά προϊόντα προς όφελος, τόσο των παραγωγών, όσο και του περιβάλλοντος. Ο διαθέσιμος προϋπολογισμός του μέτρου ανέρχεται σε 555 εκατ. ευρώ.
Οι ενισχύσεις χορηγούνται ετησίως, ανά εκτάριο γεωργικής έκτασης για να αποζημιώνουν τους δικαιούχους για το διαφυγόν εισόδημα και τις πρόσθετες δαπάνες, ως αποτέλεσμα των δεσμεύσεων που αναλήφθησαν.
Η τέταρτη προκήρυξη αφορά το μέτρο των σχεδίων βελτίωσης, που θα ακολουθήσουν την ένταξη των νέων γεωργών, ώστε να αξιοποιηθεί με επενδύσεις το δυναμικό των νέων ανθρώπων που θα εγκατασταθούν στη γεωργία. Ο διαθέσιμος προϋπολογισμός του μέτρου ανέρχεται σε 360 εκατ. ευρώ και αναμένεται να ενισχυθούν περίπου 5.000 νέα επενδυτικά σχέδια.
Το μέτρο αφορά την ενίσχυση επενδύσεων για τον εκσυγχρονισμό γεωργικών εκμεταλλεύσεων (κτιριακές εγκαταστάσεις, μηχανολογικό εξοπλισμό, άρδευση, ΑΠΕ, κ.λπ.). Το ύψος του επενδυτικού σχεδίου μπορεί να ανέλθει έως 500.000 ευρώ, ενώ για συλλογικές επενδύσεις από ομάδες παραγωγών έως 2 εκατ. ευρώ.
Τα ποσοστά ενίσχυσης κυμαίνονται από 40% έως 75%, ανάλογα με την περιοχή υλοποίησης της επένδυσης και προσαυξάνονται κατά 20 ποσοστιαίες μονάδες (και έως το 75%) στις περιπτώσεις που δικαιούχοι των επενδύσεων είναι νέοι γεωργοί ή ομάδες παραγωγών.
Τέλος, θα προκηρυχθεί και το μέτρο για την κατάρτιση των νέων γεωργών, ώστε να διασφαλιστεί η επαγγελματική ικανότητα και επάρκεια των νέων απασχολούμενων στον πρωτογενή τομέα. Ο διαθέσιμος προϋπολογισμός του μέτρου ανέρχεται σε 70 εκατ. ευρώ και θα διατεθούν, κατά προτεραιότητα, στην κατάρτιση των ενταγμένων στο πρόγραμμα των νέων γεωργών δικαιούχων, που εκτιμάται ότι θα φτάσουν μαζί με τις ανειλημμένες υποχρεώσεις τους 24.000 καταρτιζόμενους.
Υπενθυμίζεται, ότι το Πρόγραμμα Αγροτικής Ανάπτυξης 2014-2020 είναι ύψους 4,7 δισ. ευρώ κοινοτικής συμμετοχής, που μαζί με την εθνική και την ιδιωτική συμμετοχή θα κινητοποιήσει συνολικούς πόρους της τάξης των 6 δισ. ευρώ.
Ταυτόχρονα, όπως ανέφερε ο υπουργός Αγροτικής Ανάπτυξης, έχει, ήδη, προκηρυχθεί το μέτρο ενίσχυσης των παραγωγών σε ορεινές και μειονεκτικές περιοχές (εξισωτική αποζημίωση) για το έτος 2016, με 150 εκατ. ευρώ. Έχει, δε, γίνει η πρόσκληση για την επιλογή των Ομάδων Τοπικής Δράσης και των Τοπικών Προγραμμάτων στο πλαίσιο του νέου LEADER, πρόσκληση η οποία είναι κοινή για το Πρόγραμμα Αγροτικής Ανάπτυξης (ΠΑΑ) και το Επιχειρησιακό Πρόγραμμα της Αλιείας και Θάλασσας (ΕΠΑλΘ), με δημόσια δαπάνη 322 εκατ. ευρώ για το ΠΑΑ και 54 εκατ. ευρώ για το ΕΠΑλΘ, αντίστοιχα.

Πηγή: ΑΜΠΕ

Ο Αμβρακικός Kόλπος αργοπεθαίνει

39

Του Παναγιώτη Χασκή*

Πρόκειται για έναν από τους σημαντικότερους υγροτόπους της χώρας μας, με σημαντική οικονομική και περιβαλλοντική σημασία. Είναι ένας διεθνούς σημασίας υγρότοπος που προστατεύεται από πλήθος οδηγιών. Ωστόσο τα τελευταία χρόνια το οικοσύστημα του Αμβρακικού Κόλπου μοιάζει να αργοπεθαίνει δημιουργώντας άμεσα οικονομικά προβλήματα σε όσους εργάζονται και ζουν από τον κόλπο.

Αναφορές γίνονται από ψαράδες για τις μειωμένες ποσότητες ψαριών αλλά και φαινόμενα όπως εκείνο του 2008 (μαζικός θάνατος ψαριών), λόγω ασφυξίας των ψαριών από μη οξυγονωμένα νερά του βυθού (ανάδευση υδάτων), φαινόμενο που έχει ξανασυμβεί στο παρελθόν.

Ο εμπλουτισμός των υδάτων με θρεπτικά άλατα είναι ένα από τα πιο σύγχρονα περιβαλλοντικά προβλήματα και συσχετίζεται άμεσα με τον ευτροφισμό των υδάτων. Στον Αμβρακικό Κόλπο καταλήγουν τα ύδατα των ποταμών Άραχθου και Λούρου. Οι δυο ποταμοί σε όλο το μήκος τους είναι αποδέκτες διάφορων ανθρωπογενών δραστηριοτήτων όπως είναι η γεωργία, η βιομηχανία, οι κτηνοτροφικές εγκαταστάσεις καθώς και τα αστικά υγρά απόβλητα. Η αύξηση της γεωργίας καθώς και οι σύγχρονες ανάγκες για υψηλή παράγωγη στην πεδιάδα Άρτας – Πρέβεζας έχουν οδηγήσει τους παραγωγούς είτε από άγνοια είτε από λανθασμένες συμβουλές γεωπόνων να ρίχνουν μεγάλες ποσότητες λιπασμάτων που έχουν αποτέλεσμα την αύξηση του ευτροφισμού στον Αμβρακικό Κόλπο καταστρέφοντας έτσι κλάδο της αλιείας. Χαρακτηριστικό είναι ότι την εποχή της άνοιξης κάτω από το βάθος των 10 μέτρων δεν υπάρχει οξυγόνο εξαιτίας ευτροφικών φαινομένων.

 

Τι είναι όμως ο ευτροφισμός;

Τα άλατα αζώτου και φωσφόρου αποτελούν βασικούς ρυθμιστικούς παράγοντες της παραγωγικότητας κάθε συστήματος. Σε υψηλές συγκεντρώσεις ανόργανων αλάτων του αζώτου και φωσφόρου δημιουργούνται ευτροφικές συνθήκες.

Οι συνέπειες του ευτροφισμού είναι η αύξηση της χλωροφύλλης, μείωση της διαύγειας των υδάτων που έχουν σαν αποτέλεσμα την μείωση του οξυγόνου καθώς και την δημιουργία ανοξικών συνθηκών. Τα αποτελέσματα του ευτροφισμού είναι ακόμη πιο έντονα κατά τη διάρκεια των θερινών μηνών εξαιτίας της ύπαρξης του εποχικού θερμοκλινούς, το οποίο εμποδίζει την οξυγόνωση των βαθύτερων στρωμάτων.

Η γνώση που έχουμε σχετικά με τροφική κατάσταση του Αμβρακικού Κόλπου είναι ιδιαίτερα περιορισμένη, αφού ελάχιστες είναι οι μέχρι σήμερα μελέτες που ασχολήθηκαν με το αντικείμενο αυτό. Με βάση λοιπόν την έλλειψη αυτής της γνώσης, αλλά και της ιδιαίτερης οικολογικής αλλά και οικονομικής αξίας του Αμβρακικού Κόλπου, έπειτα από προσωπική έρευνα έγινε προσδιορισμός της τροφικής κατάστασης του Αμβρακικού Κόλπου, στο πλαίσιο εκπόνησης, της διπλωματικής μου εργασίας στο τμήμα Διαχείρισης Περιβάλλοντος και Φυσικών Πόρων.

Για την επίτευξη του στόχου της συγκεκριμένης έρευνας έπρεπε να γίνουν χημικές αναλύσεις όλων των επιμέρους μορφών των θρεπτικών αλάτων. Η τροφική κατάσταση του Αμβρακικού Κόλπου εκτιμήθηκε με τη χρήση δύο διαφορετικών δεικτών του TSI του ΤRΙΧ. Ο TSI χρησιμοποιείται κυρίως σε λιμναία περιβάλλοντα ενώ από την άλλη ο δείκτης TRIX χρησιμοποιείται για τον προσδιορισμό θαλάσσιων οικοσυστημάτων, έτσι λοιπόν το αποτέλεσμα από τους δύο δείκτες θα είναι πιο αντιπροσωπευτικό καθώς προσδιορίζεται με βάση τα ιδιαίτερα χαρακτηριστικά του Αμβρακικού Κόλπου (μεγάλες ποσότητες γλυκού νερού – θαλασσινού νερού).

Σύμφωνα με τα αποτελέσματα του δείκτη TSI-TP, η ποιότητα των υδάτων του Αμβρακικού, χαρακτηρίζεται ως μεσοτροφική για το χρονικό διάστημα άνοιξη – φθινόπωρο, ενώ κατά τη διάρκεια του χειμώνα το περιβάλλον χαρακτηρίζεται ως ευτροφικό. Παρόμοια ήταν και η εκτίμηση του δείκτη TRIX, καθώς η ποιότητα των υδάτων χαρακτηρίστηκε ως μέτρια και εποχιακά κακή κατά τη διάρκεια του χειμώνα.

Τα παραπάνω δείχνουν ότι ο Αμβρακικός αργοπεθαίνει και οι μαρτυρίες πια έγιναν έρευνα. Ο Αμβρακικός δεν έφτασε όμως μόνος σου σ’ αυτή την κατάσταση. Στον βωμό της ανάπτυξης δημιουργήθηκαν τεράστια φράγματα, ανεξέλεγκτες κτηνοτροφικές και βιομηχανικές εγκαταστάσεις χωρίς βιολογικούς καθαρισμούς, άπειρες γεωτρήσεις, η μαρίνα στο λιμάνι του Ακτίου η οποία μείωσε την εισροή – εκροή υδάτων, καθώς και αρκετά συγκροτήματα από ιχθυοκαλλιέργειες.

 

Μπορεί λοιπόν ο Αμβρακικός να επανέλθει στην αρχική του φυσική κατάσταση;

Η απάντηση είναι όχι, καθώς τεράστια κατασκευαστικά έργα έχουν αλλάξει την υδρολογική ροή του συστήματος και έχουν αποτέλεσμα την αλλαγή συμπεριφοράς σε όλο το υδρόβιο οικοσύστημα. Ωστόσο μπορεί να συμβεί ελάφρυνση των θρεπτικών του φορτίων που μακροχρόνια θα έχει θετικά αποτελέσματα στην ποιότητα του νερού με αποτέλεσμα την αύξηση της οξυγόνωσης των υδάτων, εφόσον μειωθούν οι πηγές ρύπανσης.

Ο Αμβρακικός δεν είναι πια ένα φυσικό οικοσύστημα, αλλά μια λεκάνη η οποία επηρεάζεται από όλες τις ανθρωπογενείς «δραστηριότητες» και μάλιστα ο άνθρωπος είναι αυτός που καθορίζει πότε θα συμβεί αυτό και αυτό πρέπει να απασχολήσει και την τοπική κοινωνία καθώς ο Αμβρακικός Κόλπος μπορεί να συνεισφέρει στην οικονομική ανάπτυξη της περιοχής.

Ορισμένες προτάσεις για τη βελτίωση της οικολογικής κατάστασης είναι:

Η ενημέρωση των γεωργών και των παραγώγων της πεδιάδας της Άρτας για την αλόγιστη χρήση λιπασμάτων και νερού η οποία δεν έχει θετικά αποτελέσματα ούτε στην παραγωγή τους ούτε στο οικοσύστημα, αλλά γίνεται επιζήμιο για το συνολικό κέρδος τους. Επίσης συνιστάται η χρήση βιολογικών λιπασμάτων καθώς και η εφαρμογή της αμειψισποράς σε καλλιέργειες που είναι δυνατόν να εφαρμοστεί.

Απομάκρυνση των ιχθυολογικών εγκαταστάσεων από τον Αμβρακικό και μεταφορά, σε ανοιχτή θάλασσα και η τήρηση των επιτρεπτών ορίων ρύπανσης μέχρι να συμβεί αυτό.

Σωστή λειτουργία και εφαρμογή των επιτρεπόμενων ορίων ρύπων στους βιολογικούς καθαρισμούς των βιομηχανιών που περιβάλλουν τους δυο ποταμούς.

Σωστή λειτουργία των βιολογικών καθαρισμών των πόλεων που περιβάλλουν τον κόλπο.

Δημιουργία αποχετευτικού δικτύου σε όσες περιοχές δεν καλύπτονται από αυτό.

Σταθερός κύκλος παροχής του νερού από τα φράγματα, εναρμονισμένος με τις ανάγκες τον υδρόβιων οργανισμών.

Συντήρηση του υπάρχοντος τηλεμετρικού δικτύου που υπάρχει ήδη στον Αμβρακικό Κόλπο, ώστε να υπάρχει συνεχής ροή και καταγραφή δεδομένων.

Φύτευση καλαμιώνων σε αύλακες που απορρίπτονται φυτοφάρμακα, ως φυσικού μηχανισμού αυτοκαθαρισμού προκειμένου η παρόχθια βλάστηση να λειτουργήσει ως ένα βιολογικό φίλτρο συγκράτησης χημικών.

 

* Ο Παναγιώτης Χασκής είναι μηχανικός περιβάλλοντος – περιβαλλοντολόγος

ΤΙ ΣΚΕΦΤΕΤΑΙ ΚΑΙ ΤΙ ΠΡΟΩΘΕΙ Η ΚΥΒΕΡΝΗΣΗ ΓΙΑ ΤΟΝ ΑΓΡΟΤΙΚΟ ΤΟΜΕΑ

Syriza-logo-mjg

Τα προβλήματα των αγροτών είναι υπαρκτά, σημαντικά και πρέπει να αντιμετωπιστούν. Όμως δεν είναι αντιπροσωπευτική η εικόνα μιζέριας και καταστροφής που κάποιοι θέλουν να δημιουργήσουν. Ειδικότερα:

  1. Όλα τα στοιχεία δείχνουν ότι το αγροτικό εισόδημα στην Ελλάδα μετά από μια περίοδο (2010-2014) πτώσης κατά 20% αυξήθηκε, σύμφωνα με στοιχεία της Eurostat, την περίοδο 2014-2015 κατά 12,1%.
  2. Μετά από δεκαετίες, οι εξαγωγές των αγροτοδιατροφικών προϊόντων, σύμφωνα με τον Πανελλήνιο Σύνδεσμο Εξαγωγέων, σημείωσαν αύξηση κατά 22,07% to
  3. Η χώρα μας αποτελεί βασικό προμηθευτή αγροτικών προϊόντων στις διεθνείς αγορές, με σημαντική παρουσία στις περισσότερες αγορές των χωρών – μελών της Ευρωπαϊκής Ένωσης και του Ο.Ο.Σ.Α. Είναι η χώρα παραγωγής 102 προϊόντων Προστατευόμενης Ονομασίας Προέλευσης και Προστατευόμενης Γεωγραφικής Ένδειξης, και κατατάσσεται στην 5η θέση στην Ε.Ε, όσον αφορά στον αριθμό των κατοχυρωμένων ονομασιών, καθιστώντας τα μοναδικά σε όλο τον κόσμο.
  4. Εξασφαλίσαμε την ομαλή καταβολή των κοινοτικών ενισχύσεων, νοικοκυρεύοντας μάλιστα όλες τις παλιές εκκρεμότητες (ακόμα και από το 2008). Μέχρι τον περασμένο Δεκέμβριο κατευθύνθηκαν στην ελληνική ύπαιθρο συνολικά περί τα 2 δισ. ευρώ (1,2 δισ. ευρώ της βασικής ενίσχυσης και της εξισωτικής και 800 εκατ. ευρώ για εκκρεμότητες της περιόδου 2008-2014 και αποζημιώσεις), για πρώτη φορά μάλιστα χωρίς να υπάρχουν πρόστιμα και καταλογισμοί από τις ευρωπαϊκές ελεγκτικές Αρχές. Να σημειωθεί πως μέχρι το 2014 είχαν επιβληθεί στην Ελλάδα πρόστιμα συνολικού ύψους 1,3 δισ. ευρώ για κακοδιαχείριση αγροτικών κοινοτικών κονδυλίων, ενώ αν προστεθούν και οι καταλογισμοί (ανάκτηση ενισχύσεων που καταβλήθηκαν παρανόμως) το συνολικό ποσό ανέρχεται στα 2,5 δισ. ευρώ.
  5. Κυρίως όμως, δημιουργείται μια σταθερή βάση ώστε οι προοπτικές στον αγροτικό τομέα να είναι ελπιδοφόρες. Έχουμε μπροστά μας την εφαρμογή του νέου αναθεωρημένου Προγράμματος Αγροτικής Ανάπτυξης 2014-2020, κοινοτικής ενίσχυσης ύψους 4,7 δισ. ευρώ και συνολικής επενδυτικής δαπάνης 6 δισ. ευρώ. Ειδικά για τη στήριξη των νέων προβλέπεται από το νέο Πρόγραμμα ένα διπλό «πακέτο» για τους αγρότες έως 40 ετών με στόχο την παραμονή αλλά και την επιστροφή χιλιάδων νέων στη περιφέρεια. Συγκεκριμένα θα στηριχθούν επενδυτικά σχέδια πρώτης εγκατάστασης με επιδότηση έως 22.000 ευρώ, καθώς και σχέδια εκκίνησης μη γεωργικής δραστηριότητας με επιδότηση από 11.000 έως 20.000 ευρώ.
  6. Στο ΚΥ.Σ.ΟΙ.Π ήδη συζητήθηκε και σύντομα θα εγκριθεί το Σχέδιο Δράσης για την ανάταξη του Αγροτοδιατροφικού Τομέα, έπειτα από εισήγηση του Υπουργού Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων, το οποίο θέτει ως βασικούς στόχους: α) την επίτευξη επάρκειας των βασικών ποιοτικών αγροτικών προϊόντων διατροφής, β) την επίλυση των άμεσων και ώριμων προβλημάτων της αγροτικής οικονομίας και γ) τον ανασχεδιασμό της αγροτικής δραστηριότητας.

Οι παρεμβάσεις εντός του 2016 θα στοχεύουν τόσο στη μείωση του κόστους παραγωγής όσο και στη βελτίωση της διαρθρωτικής ανταγωνιστικότητας του γεωργικού τομέα. Προς την κατεύθυνση αυτή:

  • Προχωράμε στην επικαιροποίηση του εθνικού μητρώου αγροτών, ώστε, επιτέλους, να μπορέσουμε να προσδιορίσουμε τον κατά κύριο επάγγελμα αγρότη για τον οποίο θα υπάρχουν ειδικές ρυθμίσεις ενίσχυσης και προστασίας.
  • Γίνεται πιο ευέλικτος και αποτελεσματικός ο διοικητικός μηχανισμός διαχείρισης και καταβολής των πληρωμών.
  • Θεσμοθετείται η αγροτική κάρτα η οποία θα έχει ως πιστωτικό όριο τις ενισχύσεις του κάθε αγρότη.
  • Συνεχίζεται η βελτίωση του συστήματος των «βοσκήσιμων γαιών»’ με τη σύνταξη οριστικών διαχειριστικών σχεδίων.
  • Ιδρύεται παραγωγικά αξιοποιήσιμη Τράπεζα γενετικού υλικού και διατήρησης εγχώριων ποικιλιών.
  • Αξιοποιούνται προς άμεση βελτίωση και χρήση χιλιάδες στρέμματα σχολάζουσας δημόσιας γης για αγροτική παραγωγή.
  • Εξορθολογίζεται η χρήση και το κόστος των ενεργειακών πόρων στην γεωργία μέσω συστημάτων σύγχρονης τεχνολογίας.
  • Θεσμοθετείται, μέσω συστήματος αναγνώρισης, η εποχιακή κυρίως εργασία σε αγροτικές και αλιευτικές δραστηριότητες, εποχιακών η πλήρως απασχολούμενων μεταναστών εργατών.
  • Θεσπίζεται νόμος εντός του 2016, που θα αφορά στον τομέα της εμπορίας αγροτικών προϊόντων (λαϊκές αγορές, κεντρικές αγορές, εισαγωγές-εξαγωγές κλπ) και θα προστατεύει τις τιμές παραγωγού, μειώνοντας το έλλειμμα εμπορικού ισοζυγίου και περιορίζοντας ουσιαστικά την φοροδιαφυγή σε όλα τα στάδια της.
  1. Με το σχέδιο νόμου για τους αγροτικούς συνεταιρισμούς το οποίο θα κατατεθεί σύντομα στη Βουλή: α) απλουστεύεται ριζικά η λειτουργία των συνεταιρισμών βάζοντας τέλος στην πανσπερμία ρυθμίσεων που σωρεύθηκαν ύστερα από αλλεπάλληλες τροπολογίες που έχουν κατατεθεί τις τελευταίες δεκαετίες, β) αντιμετωπίζονται όλα εκείνα τα φαινόμενα που έχουν συντελέσει στην απαξίωση των συνεταιρισμών, γ) παρέχεται η δυνατότητα σε συνεταιρισμούς (π.χ. ελαιουργικούς) να ενώσουν τη δύναμή τους σε έναν κλαδικό συνεταιρισμό για να μπορεί να σταθεί στην ανταγωνιστική αγορά, δ) δημιουργείται ένα νέο θεσμικό πλέγμα που επιτρέπει στους συνεταιρισμούς να λειτουργήσουν πολλαπλασιαστικά για τα προϊόντα (συντονισμός και συνεργασία συνεταιρισμών με τις ομάδες διαχείρισης των ΠΟΠ και ΠΓΕ, τις οργανώσεις παραγωγών και τις διεπαγγελματικές οργανώσεις).

Επιπλέον με το νομοσχέδιο ρυθμίζονται, για πρώτη φορά, θέματα γυναικείων συνεταιρισμών, καθιερώνεται η αρχή «μία μερίδα, μια ψήφος» για όλα τα μέλη του συνεταιρισμού, ο αριθμός των μελών καθορίζεται ανάλογα με την μορφή και δράση του κάθε συνεταιρισμού και επανέρχεται η συνεταιριστική κατάρτιση και εκπαίδευση.